Newsletter
Name:
E-mail:

Мы гъэм адыгэ IуэрыIуатэм хэлъхьэныгъэ ин игъуэтащ

admin - 2014-12-28 17:27:12

 

Куэдым я гум фIыкIэ къинащ Мыжей Михаил и фэеплъу Архъыз щызэхэта Дунейпсо щIэнIуатэр. Абдеж лъэтеувэ хуащIат "Адыгэ мифологием и энциклопедие. Тхьэхэр, лIыхъужьхэр, культхэр, нэщэнэхэр" зи фIэщыгъэцIэу Мыжей Михаил ипхъу Пащты Мадинэ къыдигъэкIам. Иджы дунейм къытехьащ Шэрджэс Али и IэдакъэщIэкIыу «Адэжь хъыбархэр».

«Адэжь хъыбархэр» адыгэ IуэрыIуатэм къызэрымыкIуэу хэлъхьэныгъэ ин хуэхъунущ. Нобэ лъэпкъыр зыгъэбжьыфIэ нэхъыжь, Хьэбэз къуажэм дэс Шэрджэс Али щIыцIыкIуам къыщегъэжьауэ и адэкъуэш ХьэмтIал и ныбжьэгъухэм жаIэжу зэхиха хъыбарыжьхэр нобэрей зэманым лъэпкъым лъигъэIэсыфащ. Хуитыныгъэ радиом и гукъэкIыжхэмкIэ къыдэгуэшащ тхылъыр зытха Шэрджэс Али.

Шэрджэс: ЛIыжь 12-13-щ хъути, зэхуэсхэт икIи адакъэхэр мыIуэу зэбгыркIыжхэтэкъым. Зыр зым пидзэжурэ хъыбарыжьхэр жаIэжт. ЗыщIыпIэ еджахэу щIэныгъэ яIэтэкъым ауэ лъэпкъым фIыуэ хэлъар, дахагъэу хэлъар мис ахэр зы къамыгъанэу тепсэлъыхьхэт, сэри апщыгъуэм школым сыщеджэу сыщIалэжьцIыкIуу абы сызыхашэти сахэст. Сэ псори зэрыстхыжынур яцIыхути си гугъу ящIтэкъым.

Си адэкъуэш ХьэмтIал и унэбгъум боушхуэ иIэт и щхьэр лъагэу Iэтауэ, зэныбжьэгъухэм бжьыхьэ мэл укIыгъуэм яупIэти абдеж щагъэгъут ищхьэ дыдэм деж.

ЩIымахуэ псом зы бгъуэ къыпахмэ ягъэхьэзырмэ абы ирищысмэ апхуэдэурэ екIуэкIт. Абы хъыбарыжьрэ, абы адыгэм я къекIуэкIыкIауэ, я зэхэтыкIауэ, я шы тесыкIэу щытауэ, шыхэмрэ Iэщхэмрэ бгъэдэхьэкIэу яIар - ахэр дзыгъуэ гъуанэ къамыгъанэу жаIэжт дахэ Iейуэ.

Шэрджэс Алий а зэманым ныбжьыщIэу щытами къыгурыIуэт а нэхъыжьхэм жаIэж хъыбархэм лъэпкъым и дежкIэ уасэ ин зэриIэр. Абы хузэфIэкIащ нэхъыжьхэм зэрыжаIэжа дыдэм хуэдэу хъыбарыжьхэр итхыжыныр. А лIыжьхэм я псэукIар и нэгум щIэтурэ къекIуэкIащ Али и цIыкIущхьэри и щIалэгъуэри.

Шэрджэс Али: Къулыкъуи къэсщI, сыкъэкIуэжри зыгуэрэхэр яхэщIат лIыжьхэм. СыкъызэрыкIуэжу сСтаврополь мэкъумэш институтым сыщIыхьэри седжа. Абы седжэхукIи ХьэмтIалхэ я зэхуэсыпIэр ямыбгынауэ а зэрыщытт. Къэзыух сыкъэкIуэжри, апщыгъуэм езыхэри губгъуэм ису, пщыIэхэм тесу щытти сыт хуэдэ Iуэху сиIэу губгъуэм симыхьами ахэр зытес пщыIэм, ахэр къызэхэзмыкIухьу зэикI сыкъекIуэлIэжтэкъым.

Ажалыжь мыгъуэр дэнэ пхьын, ныбжь зиIэ лIыжьхэм хуэм цIыкIуурэ къахэIэбэу щIидзащ. Ар абы зыгуэрэу ягъейт а я ныбжьэгъухэри уи псэми, уи щхьэми зы къыранэтэкъым апхуэдэу фIыщэ Iейуэ зэрылъагъуу щытахэти. Псом яужь си адэ къуэш ХьэмтIал лIэри апхуэдэу зэхуащIыжащ я зэхуэсыныр.

АтIэ а зэманым апхуэдэхэр газетым къытебдзэну бэлыхь пылът. Коммунизмэм зэщIищта ди къэралым пызыхыжауэ политикэ Iуэху фIэкIа зэрахуэтэкъым. Газетми къытрыуагъадзэтэкъым КПССым, е партым къыщытхъуу зыгуэрэ хэмытмэ. Апхуэдэ щхьэныкъуэ гупщысэкIэр ауэ къызэрымыкIуэу зэранышхуэ къытхуэхъуа ди къэралми абы ис лъэпкъхэми.

«Сыпсоууэ сымылъэгъун къысфIэщIт мы тхылъыр дунейм къытехьауэ», - жеIэр Али. Илъэс тIощI хъуауэ хьэзыру щылъа и Iэрытххэр иджыщ лъэпкъым щахуэлэжьэнур.

Ар зи фIыщIэр Урысейм щыпсэу адыгэхэм я лъэпкъ-щэнхабзэ автономием и тхьэмадэ Уэхъутэ Александррэ, хэгъуэгум и тхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм я пашэ, профессор Бэчыжь Леларэ. «Адэжь хъыбархэр» къыдэгъэкIыным Уэхъутэ Александр я ужь щихьэм ар хуеящ тхылъым щIэныгъэ мыхьэнэ зэриIэр щIигъэбыдэу Къэрэшей-Шэрджэс къэхутакIуэ институтым къыбгъэдэкIыу къытрагъэдзэну, арщхьэкIэ зэхуэс ящIри а унафэр къахуэхьакъым. Апхуэдэу щыхъум тхылъым и пэщIэдзэ псалъэри Уэхъутэ Александр итхащ.

Уэхъутэ: Мы тхылъыр хуабжьу лъапIэ лъэпкъым, щIэблэм и дежкIэ. Сэ сыщеджэм куэд си гум къигъэкIыжащ. Нэхъыжьхэр зэхуэсу, хъыбарыжьхэр зэрыжаIэжу щытар.
Мы тхылъым Къэрэшей-Шэрджэс республикэри, адыгэхэри игъэдахэу купщIафIэ хъуащ.

Кушпэ Маринэ, Хуитыныгъэ Радио, Черкесск

 

Add comment

Name : *
Country :
E-mail :
Subject : *
Comment :
Users Comments